Normal yaş aralıqları
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) çoxmərkəzli araşdırmasına görə sağlam uşaqların əksəriyyəti bu bacarıqlara aşağıdakı aralıqlarda çatır:
| Bacarıq | Yaş aralığı |
|---|---|
| Dəstəksiz oturmaq | 3,8–9,2 ay |
| Dəstəklə ayaq üstə durmaq | 4,8–11,4 ay |
| Əl və dizlər üstə eməkləmək | 5,2–13,5 ay |
| Dəstəklə yerimək | 5,9–13,7 ay |
| Müstəqil ayaq üstə durmaq | 6,9–16,9 ay |
| Müstəqil yerimək | 8,2–17,6 ay |
Bəzi uşaqlar ümumiyyətlə eməkləmədən birbaşa yeriməyə keçir. Bu, tək başına problem sayılmır.
Vaxtından əvvəl doğulan uşaqlar
Vaxtından əvvəl doğulan uşaqların inkişafı "düzəldilmiş yaşa" görə qiymətləndirilir: uşağın faktiki yaşından doğuşun neçə həftə tez olduğu çıxılır. Məsələn, 2 ay tez doğulmuş 8 aylıq uşaq 6 aylıq uşaqla müqayisə olunur.
Xəbərdarlıq əlamətləri
- 4 aylıqda başını sabit saxlamır
- 9 aylıqda dəstəksiz oturmur
- 18 aylıqda müstəqil yerimir
- Bir yaşdan əvvəl bir əlini açıq-aşkar üstün tutur, digərini az istifadə edir
- Əzələləri həddən artıq sərt və ya əksinə, çox boşdur
- Yeriməyə başladıqdan sonra uzun müddət yalnız barmaq ucunda yeriyir
- Əvvəl bacardığı hərəkəti itirib (bu halda gecikmədən həkimə müraciət edin)
Nə etməli?
Bu əlamətlərdən biri varsa, pediatrə müraciət edin. Həkim lazım bildikdə uşağı nevroloqa və fizioterapevtik qiymətləndirməyə yönləndirir. Erkən qiymətləndirmə problemin vaxtında görülməsinə və dəstəyin düzgün planlanmasına kömək edir. Ətraflı: Uşaqlarda motor inkişafın qiymətləndirilməsi.
Mənbələr
- WHO Multicentre Growth Reference Study Group. WHO Motor Development Study: windows of achievement for six gross motor development milestones. Acta Paediatr Suppl. 2006;450:86–95.
- CDC. Learn the Signs. Act Early. — inkişaf mərhələləri (2022-ci il yeniləməsi).
